"Program The Gateway Award, jako propozycja do planowania procesu dydaktyczno - wychowawczego dla młodszych dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym i znacznym."




Program The Gateway Award powstał w latach 70 - tych XX wieku w Wielkiej Brytanii, jako złożony program zajęć dodatkowych dla młodzieży i dorosłych z niepełnosprawnością intelektualną. Kluby Gateway były prowadzone przez Narodową Federację Klubów Gateway - oddział Mencap. Działalność opierała się na 2 poziomach oraz posiadała system nagród. Od tamtego czasu Program The Gateway Award został zweryfikowany i dostosowany do nowych potrzeb dwa razy - w 1993 i 2003 roku.
Dzisiaj Program The Gateway Award ma dwie formy. Pierwsza skierowana jest do osób niepełnosprawnych intelektualnie w stopniu umiarkowanym i znacznym w wieku 14 lat i więcej. Druga forma, stworzona w 2007 roku i mająca podejście globalne to Program
The Gateway Award 8 - 13, przeznaczona dla dzieci również niepełnosprawnych intelektualnie w stopniu umiarkowanym i znacznym, a w wieku od 8 do 13 lat.
Pracując jako oligofrenopedagog z dziećmi i młodzieżą niepełnosprawną intelektualnie cały czas poszukuję nowych inspiracji wśród teorii i metod pedagogiczno - psychologicznych, jakie można zastosować podczas planowania procesu dydaktyczno - wychowawczego. Podstawy i założenia Programu The Gateway Award poznałam po raz pierwszy podczas Konferencji The Gateway Award organizowanej przez Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy nr 3 w Krakowie, w październiku 2006 roku.
W roku szkolnym 2007/2008 w Ośrodku Rehabilitacyjno - Edukacyjno - Wychowawczym w Bytomiu, zapoczątkowano Program The Gateway Award 8 - 13.
Do programu zakwalifikowano dwie osoby: dziewczynkę i chłopca w wieku 9 lat, oboje z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym.

Czym jest zatem Program The Gateway Award 8 - 13 i dlaczego może być jedną z metod w planowaniu procesu dydaktyczno - wychowawczego?

Program The Gateway Award 8 - 13 to wymagający i ekscytujący program, którego celem jest integrowanie i zachęcanie dzieci w wieku od 8 do 13 lat niepełnosprawnych intelektualnie w stopniu umiarkowanym i znacznym do wspólnej aktywności, działalności oraz poznawania otoczenia i całego świata, a zarazem wspieranie na drodze rozwoju i kształtowanie uczestnika poprzez codzienne budzenie Jego ekspresji w twórczości. Wszelkie dokonania i postępy są dokumentowane w małych segregatorach z zadaniami i naklejkami oraz w dużym segregatorze tak zwanym - "Przewodniku lidera", do którego nauczyciel prowadzący wpisuje ilość godzin poświęconych na każdą sekcję oraz etapy i osiągnięcia uczniów, a także wkleja zdjęcia stanowiące część dokumentacji.

Program podzielony jest na cztery sfery. Sfery są obszarami niezmiennymi. Każda ze sfer ma swój kolor oraz charakterystyczną postać:

1. sfera aktywności - kolor niebieski,

2. sfera przygody - kolor czerwony,

3. sfera muzyka i sztuka - kolor fioletowy,

4. sfera ludzie i planeta ziemia - kolor zielony.

Kolor został wprowadzony do sekcji by dzieci, które nie opanowały umiejętności czytania, a rozpoznają kolory z łatwością mogły poruszać się po swoim segregatorze
i podziale zadań na sfery. W każdej ze sfer znajduje się kilka bądź kilkanaście sekcji, które tworzone są często przy współpracy z dziećmi, mając na uwadze ich hobby, rozwój oraz możliwości intelektualne. Uczeń wybiera tą sekcję, nad którą chce w danej chwili pracować. Ważne jest, aby dziecko samodzielnie mogło dokonać wyboru, co stanowi niebywałe wzmocnienie dla rozwoju dziecka. Uczniowie pracują indywidualnie i we własnym tempie.

Każda z sekcji składa się z dwóch części:
1. teoretycznej - to poszukiwanie informacji na temat danej sekcji oraz
2. praktycznej - realizacja sekcji.
Program The Gateway Award 8 - 13 proponuje następujący podział sfer na sekcje:

1. Sfera aktywność:
a. Sekcja sporty
b. Sekcja moje zdrowie
c. Sekcja bądź bezpieczny

2. Sfera przygoda
a. Sekcja orientacja w terenie
b. Sekcja wyznaczanie kierunków
c. Sekcja badania/odkrycia
d. Sekcja transport

3. Sfera muzyka i sztuka
a. Sekcja taniec
b. Sekcja teatr
c. Sekcja prace ręczne
d. Sekcja muzyka
e. Sekcja film
f. Sekcja mól książkowy
g. Sekcja moda

4. Sfera ludzie i planeta ziemia
a. Sekcja życie dzikich zwierząt
b. Sekcja recykling i odzyskiwanie energii
c. Sekcja pogoda
d. Sekcja oceany
e. Sekcja kosmos
f. Sekcja znaki
g. Sekcja aktywny obywatel
h. Sekcja rzeki i źródła
i. Sekcja religie świata
j. Sekcja sprawy bieżące
k. Sekcja przeciwdziałanie przemocy
l. Sekcja ułatwianie życia
m. Sekcja to ja

Sekcje są częścią elastyczną, podlegającą w miarę potrzeb zmianom i ewaluacji. Wyżej wymienione sekcje stanowią wzór, którym można się posługiwać przy opracowaniu własnych sekcji. Ukończenie każdej sekcji nagradzane jest drobnymi nagrodami. Uczeń powinien mieć możliwość wyboru nagrody, którą może być kolorowy długopis, pachnąca gumka, naklejka czy inny przedmiot. Aby ukończyć cały Program The Gateway Award
8 - 13 uczestnik musi ukończyć przynajmniej trzy wybrane sekcje z każdej strefy. Otrzymuje wówczas certyfikat i odznakę.
Program ten jest wspaniałym narzędziem uzupełniającym i dopełniającym ramowy program nauczania. Treści zawarte w Programie The Gateway Award 8 - 13 odnoszą się bezpośrednio do wspomagania rozwoju na wielu płaszczyznach: intelektualnej, społecznej, fizycznej, emocjonalno - estetycznej oraz moralnej. Uczniowie biorący w nim udział, chętnie podejmują nowe wyzwania i są otwarci społecznie.
Oto jak podzieliliśmy sfery na sekcje w roku szkolnym 2007/2008:

1. Sfera aktywność:

a. Sekcja sport - uczniowie w tej sferze brali czynny udział w zabawach sportowych organizowanych w ramach Pikniku na Chechle, czy przygotowań do zawodów sportowych "Zawoja pełna niespodzianek", podczas których m.in. pokonywali przeszkody, rzucali do celu, czy układali wieże z dużych klocków. Do tej sfery zaliczają się także zajęcia z rehabilitacji ruchowej, hipoterapii oraz dogoterapii.
b. Sekcja moje zdrowie - to dział, w którym uczniowie zapoznają się
z podstawowymi informacjami na temat zdrowia - profilaktyki, zapobiegania, higieny oraz zdrowego odżywiania. Dzieci uczą się wyróżniania i nazywania zdrowych elementów żywności, estetycznego spożywania posiłków, sprzątania
po sobie oraz najbliższego miejsca pracy, a także szczotkowania zębów
po posiłku.
c. Sekcja bądź bezpieczny. Celem sekcji jest nauczenie podopiecznych elementarnych zasad zachowania się oraz poruszania się po drodze. To praktyczna nauka odróżniania kolorów sygnalizacji świetlnej, ich przestrzegania oraz zachowania zasady bezpiecznego przechodzenia przez ulicę na przejściu dla pieszych.
d. Sekcja zabawa - to nauka nowych form, norm oraz reguł postępowania podczas zabaw zarówno na powietrzu, jak i w pomieszczeniach zamkniętych.

2. Sfera przygoda:

a. Sekcja - badania i odkrycia - "Odkrywanie nowych rzeczy i miejsc".
Czas poświęcony na naukę w ramach tej sekcji został podzielony na dwie części. Pierwszą część stanowią badania. Tutaj wraz z uczniami przeprowadzaliśmy doświadczenia chemiczno - fizyczno - przyrodnicze. Tworzyliśmy wulkan z coca - coli i mentosów, obserwowaliśmy co stanie się z jajkiem po zanurzeniu
go na 72 godziny do octu oraz w jaki sposób zrobić niebieskie sople z soli. Część druga to odkrywanie nowych miejsc. Uczniowie byli m.in. w Śląskim Planetarium,
w Leśnym Parku Niespodzianek w Ustroniu, czy poznawali nowe sklepy
w okolicy oraz uczyli się robić zakupy.

3. Sfera muzyka i sztuka:

a. Sekcja taniec. W Ośrodku Rehabilitacyjno - Edukacyjno - Wychowawczym systematycznie prowadzone są zajęcia z arteterapii, podczas której dzieci uczą się wyrażania siebie poprzez ruch w rytm muzyki. Taniec to także część zabaw karnawałowych oraz nieodzowna część obchodów urodzinowych podopiecznych Ośrodka, podczas której dzieci świetnie się bawią.
b. Sekcja teatr prężnie działająca w Ośrodku, pozwala naszym uczniom wcielić się w różne role, m.in. w role Sowy czy Maleństwa w przedstawieniu o Kubusiu Puchatku, przedstawić cud narodzin w Jasełkach, czy pokazać "Taniec w chmurach".
c. Sekcja bajki i przedstawienia. W ramach tej sekcji uczniowie są zapraszani na spotkanie z teatrem i swoimi zdrowymi rówieśnikami w szkołach i przedszkolu, gdzie wspólna integracja zaciera wszelakie bariery. Także Ośrodek jest inicjatorem spotkań, podczas których gościliśmy m.in. Prezydenta Miasta Bytom, oraz wiele grup teatralnych.
d. Sekcja prace ręczne - to wszelkie ćwiczenia kształtujące i rozwijające motorykę małą oraz koncentrację.

4. Sfera ludzie i planeta ziemia:

a. Sekcja - To JA! - "Na zajęciach" - to całokształt pracy i jej efektów podczas wszelakich zajęć, a także przygotowania się do zajęć, budowanie świadomej obecności oraz czynny udział w zajęciach.
b. Sekcja przyroda i pogoda. Podczas tej sekcji uczniowie poznali zasadę sadzenia roślin, systematycznego dbania o nie oraz rozsady w ogrodzie. Mieli także możliwość obserwacji wzrostu roślin oraz życia dżdżownicy, czy mrówek. Jednym z elementów tej sekcji była opieka nad klasowym "pupilem" rybką - nazwaną Franek. Dzieci systematycznie dokarmiały i pomagały przy pielęgnacji akwarium.
c. Sekcja sprawy bieżące - to czynny udział podopiecznych we wszystkich wydarzenia mające miejsce w roku szkolnym.

W roku szkolnym 2008/2009 program jest nadal kontynuowany. Do programu dołączyły trzy kolejne uczennice. Podsumowaniem i analizą postępu oraz efektu rocznej pracy w Programie The Gateway Award 8 - 13 niechaj będzie pełne zaangażowanie, wytrwałość i dobra zabawa uczniów oraz możliwość kreowania rzeczywistości społecznej, w sposób jak najbardziej zrozumiały i przystępny dla ucznia z niepełnosprawnością intelektualną. Gorąco polecam Program The Gateway Award 8 - 13 w pracy z uczniem niepełnosprawnym intelektualnie.

Opracowanie: Sonia Jarzombek - Ziemiańska